การจัดระดับของ **โรคลำไส้อักเสบ** จะพิจารณาจาก 2 มิติหลัก คือ **จำแนกตามระยะเวลา/การติดเชื้อ** และ **จำแนกตามระดับความรุนแรงของโรค**
---
### 1. จำแนกตามลักษณะและระยะเวลาของโรค
* **ลำไส้อักเสบเฉียบพลัน (Acute Enterocolitis / Gastroenteritis):** มักเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ไวรัส หรือสารพิษในอาหาร มีอาการถ่ายเหลว ปวดท้อง คลื่นไส้ มักหายได้เองภายใน 1-2 สัปดาห์เมื่อได้รับการรักษาตามอาการ
* **โรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (Inflammatory Bowel Disease - IBD):** เกิดจากระบบภูมิคุ้มกันทำงานผิดปกติ มีอาการปวดท้อง ท้องเสียเรื้อรัง (เกิน 4 สัปดาห์) หรือถ่ายมีมูกเลือด แบ่งเป็น 2 โรคหลัก คือ:
* **โรคโครห์น (Crohn's Disease):** อักเสบได้ทุกส่วนตั้งแต่ปากถึงทวารหนัก และมักอักเสบลึกถึงชั้นกล้ามเนื้อ
* **โรคแผลในลำไส้ใหญ่ (Ulcerative Colitis):** อักเสบเฉพาะที่เยื่อบุชั้นในของลำไส้ใหญ่และไส้ตรง
---
### 2. จำแนกตามระดับความรุนแรง (Severity Levels)
แพทย์มักประเมินจากความถี่ของการขับถ่าย ลักษณะอุจจาระ ผลเลือด ผลส่องกล้อง และผลกระทบต่อร่างกาย ดังนี้:
| ระดับความรุนแรง | ลักษณะอาการและผลตรวจทางการแพทย์ |
| --- | --- |
| **เล็กน้อย (Mild)** | • ถ่ายเหลวน้อยกว่า 4 ครั้ง/วัน
• ไม่มีเลือดปน หรือมีเพียงเล็กน้อย
• ไม่มีไข้ ไม่มีความผิดปกติทางระบบร่างกาย
• ยังใช้ชีวิตประจำวันได้ตามปกติ |
| **ปานกลาง (Moderate)** | • ถ่ายเหลว 4-6 ครั้ง/วัน
• เริ่มมีมูกเลือดปนในอุจจาระชัดเจน
• อาจมีไข้ต่ำๆ ปวดท้องเกร็งปานกลาง น้ำหนักเริ่มลดลง
• ตรวจพบค่าการอักเสบในเลือดหรืออุจจาระสูงขึ้น |
| **รุนแรง (Severe)** | • ถ่ายเหลวมากกว่า 6 ครั้ง/วัน หรือถ่ายเป็นเลือดสด
• ปวดท้องเกร็งอย่างหนัก ไข้สูง หัวใจเต้นเร็ว
• มีภาวะซีด/โลหิตจาง ขาดสารอาหาร น้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็ว
• เสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน เช่น ลำไส้ทะลุ ลำไส้ตีบตัน หรือฝีหนอง |
> **ข้อสังเกต:** หากมีอาการเตือนระดับวิกฤต เช่น ถ่ายเป็นเลือดสดปริมาณมาก, ไข้สูงหนาวสั่น, ปวดท้องเกร็งจนสะดุ้งตื่นกลางดึก หรือน้ำหนักลดลงรวดเร็ว ควรรีบพบแพทย์เพื่อส่องกล้องตรวจลำไส้ทันที
คลิปวิดีโอนี้อธิบายลักษณะ อาการบ่งชี้ และความแตกต่างของโรคลำไส้อักเสบเรื้อรังเพื่อให้เข้าใจภาวะของโรคได้ชัดเจนขึ้น: [ลำไส้อักเสบเรื้อรัง คืออะไรและมีอาการอย่างไร](https://www.youtube.com/watch?v=NNKkxUrQv8c)